Қазақстан су ресурстарын басқарудың мүлдем жаңа, бірыңғай цифрлық форматына көшуде. Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев мәлімдегендей, бұл бағыттағы басты қадам – Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесін құру. Бұл жай ғана база емес, ол судың әрбір тамшысын есепке алатын, 11 түрлі мемлекеттік жүйені біріктіретін қуатты аналитикалық кеңістікке айналады.
Бұл реформаның ең басты жаңалығы – бюрократияның азаюы. Су саласындағы бизнес-процестерге реинжиниринг жүргізу нәтижесінде құжат айналымы мен келісімдер 51%-ға жеңілдеді. Енді су пайдаланушылар жеке кабинет арқылы шарттарды электронды түрде жасасып, барлық қызметті онлайн ала алады. Қазірдің өзінде саладағы мемлекеттік қызметтердің 95%-ы цифрлық форматқа ауысқан.
Суды үнемдеу мен тиімді бөлу мақсатында еліміздің оңтүстік өңірлерінде – Қызылорда, Жамбыл және Түркістан облыстарында 103 суару каналын автоматтандыру басталды. Ислам даму банкінің қолдауымен алдағы уақытта тағы 264 канал цифрландырылмақ. Бұл жүйелер суды 24/7 режимінде адамның қатысуынсыз бақылап, ағып кету немесе артық жұмсау қаупін алдын ала болжайды.
Бұл үдеріске отандық стартаптар да елеулі үлес қосуда. Astana Hub экожүйесіндегі 11 жоба су секторына арналған «ақылды» есептегіштер мен датчиктер дайындап, қазірдің өзінде 6,3 млрд теңге табыс тапқан. Мысалы, Шымкентте сәтті енгізілген NеоPrо платформасы су арналарын «цифрлық егіз» (digital twin) арқылы басқаруға мүмкіндік берсе, AgriTech Hub стартабы спутниктік деректер мен Big Data негізінде суды болжау модельдерін жасап жатыр.
Болашақта, яғни 2030 жылға қарай, Қазақстанда сумен жабдықтау бойынша деректерді онлайн беру көрсеткіші 100%-ға жетеді деп жоспарлануда. Сондай-ақ тұрғындар үшін коммуналдық төлемдерді ашық әрі ыңғайлы ететін «Smart Turmys» платформасы мен бірыңғай төлем құжаты іске қосылады. Бұл қадамдар суды стратегиялық ресурс ретінде қорғап қана қоймай, еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтудың кепілі болмақ.
Дереккөз: primeminister.kz
